Chế định nuôi con nuôi mang tính nhân văn sâu sắc, nhằm xác lập quan hệ cha, mẹ và con giữa người nhận nuôi và người được nhận nuôi. Tuy nhiên, trong thực tế cuộc sống, có những tình huống phát sinh dẫn đến việc quan hệ này buộc phải chấm dứt. Để đảm bảo áp dụng pháp luật thống nhất, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Án lệ 84/2026/AL, quy định chi tiết về các điều kiện và thủ tục chấm dứt quyền nuôi con. Bài viết này sẽ phân tích các nội dung cốt lõi của án lệ để Quý khách hàng chủ động nắm bắt quyền lợi.
Các trường hợp chấm dứt việc nuôi con nuôi theo luật định
Dựa trên quy định của Luật Nuôi con nuôi hiện hành, việc nuôi con nuôi có thể bị chấm dứt trong các trường hợp sau đây, bao gồm cả các tình tiết được làm rõ trong Án lệ 84/2026/AL:
-
Sự thỏa thuận của các bên: Người nhận nuôi và cha mẹ đẻ (hoặc người giám hộ) của con nuôi tự nguyện thỏa thuận chấm dứt quan hệ nuôi con nuôi. Tuy nhiên, sự thỏa thuận này phải được Tòa án nhân dân có thẩm quyền công nhận.
-
Con nuôi đã thành niên: Khi con nuôi đã đủ 18 tuổi, quan hệ nuôi con nuôi có thể chấm dứt nếu cả người nhận nuôi và con nuôi đều đồng thuận và có đơn yêu cầu gửi đến Tòa án.
-
Hành vi vi phạm của người nhận nuôi: Nếu người nhận nuôi có hành vi ngược đãi, hành hạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm hoặc có các hành vi khác xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của con nuôi, cơ quan chức năng có quyền yêu cầu chấm dứt quan hệ nuôi con nuôi.
-
Các trường hợp đặc biệt liên quan đến nhân thân: Người nhận nuôi qua đời hoặc bị Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự, hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có hành vi trốn tránh nghĩa vụ nuôi dưỡng. Án lệ 84/2026/AL đặc biệt nhấn mạnh quy trình xử lý trong trường hợp người nhận nuôi qua đời để đảm bảo quyền lợi thừa kế của con nuôi.
Hậu quả pháp lý khi chấm dứt quan hệ nuôi con nuôi
Việc Tòa án ra quyết định chấm dứt việc nuôi con nuôi sẽ dẫn đến các hậu quả pháp lý quan trọng sau đây:
-
Quyền và nghĩa vụ nhân thân: Quyền, nghĩa vụ giữa cha mẹ nuôi và con nuôi chấm dứt hoàn toàn. Mối quan hệ giữa con nuôi và các thành viên khác trong gia đình cha mẹ nuôi cũng chấm dứt theo.
-
Hồi phục quan hệ gốc: Nếu con nuôi là người chưa thành niên hoặc người thành niên mất năng lực hành vi dân sự nhưng không có khả năng tự nuôi mình, quyền và nghĩa vụ giữa con nuôi và cha mẹ đẻ (hoặc người giám hộ) sẽ được khôi phục.
-
Vấn đề tài sản và thừa kế: Nếu việc nuôi con nuôi chấm dứt trong thời gian người nhận nuôi vẫn còn sống, quyền thừa kế theo pháp luật giữa hai bên sẽ chấm dứt.
Biên soạn bởi: Đội ngũ Luật sư tại Hoang Gia International Law Firm.
Lưu ý: Nội dung bài viết trên đây mang tính chất tham khảo tổng quan. Do hệ thống văn bản pháp luật luôn thay đổi theo thời gian và tùy thuộc vào từng tính chất vụ việc, nội dung này có thể không còn phù hợp với tình huống thực tế của Quý khách. Nếu gặp vướng mắc, vui lòng liên hệ hotline của Hoàng Gia để được đội ngũ Luật sư hỗ trợ tư vấn chi tiết
